أبو الحسن الشعراني
292
پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)
صحيح است ، امّا زيد صحيح نيست ؛ چون نام اين مرد عاصم بن ثابت بوده در غزوهء رجيع ، چون مشركان بر اهل ايمان دست يافتند و گروهى را اسير كردند و گروهى را كشتند از جمله عاصم را و اين مردم در جنگ بدر بسيار از قرشيان كشته بودند و زنى سلافه نام سوگند خورده بود در كاسهء سر عاصم شراب نوشد . آمدند تا سر او را ببرند ، زنبوران بيامدند و كسى جرأت نكرد نزديك او آيد و چون زنبوران رفتند ، سيلى آمد و جنازهء عاصم را برد و مشركان بر آن دست نيافتند . « 1 » مؤلف : مفسّران گفتند : چون اين آيه آمد ، صحابه گفتند : يا رسول اللّه ! و من يقوي على هذا ؟ و كيست كه قوّت و طاقت اين دارد كه تقوا به جاى آرد ! خداى تعالى آيه فرستاد : فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَ اسْمَعُوا « 2 » و به او اين آيه منسوخ كرد و اين قول معتمد نيست . علّامه شعرانى : چون منافات ميان معنى دو آيه نيست ؛ زيرا كه تقوا چنانكه بايد مشروط به استطاعت است . « 3 » مؤلف : اوّل كسى كه هجرت كرد ، ابو سلمة بن عبد الاسد المخزومى بود . علّامه شعرانى : صحيح آن است كه ابو سلمه يك سال پيش از بيعت عقبه به مدينه هجرت كرد و اوّل مهاجرين است . « 4 » فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً . « 5 » مؤلف : و قال عليه السّلام : « مثل المؤمنين في توادّهم و تراحمهم كمثل الجسد إذا اشتكى بعضه تداعى سايره بالسهر و الحمّى » .
--> ( 1 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 126 . ( 2 ) . تغابن ( 16 ) آيهء 16 . ( 3 ) . روح الجنان ، ج 3 ، ص 127 . ( 4 ) . همان ، ص 137 . ( 5 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 103 .